تفتح عمل الشيطان . » « 1 » اعجاز علمى قرآن قبل از به پايان بردن اين موضوع ، خواننده محترم را به نكته‌اى مهم و اساسى توجه مىدهيم و آن اينكه قرآن در مسير عرضهء هدايت و اعجاز خلق ، مردم را به داورى عقل مىخواند و چشمان آنان را بر جهان هستى و آسمان و زمين و خشكى و دريا و حيوان و گياه و ويژگىهاى پديده‌ها و قوانين و سنن عالم مىگشايد ؛ و در اين طريق به نحو اعجازانگيزى موفق است . زيرا سخن قرآن از پديده‌هاى هستى سخن كسى است كه به اسرار آن آگاه و از ظرايف آن مطلع است و بر همهء علوم و معارف احاطه دارد ؛ در حالى كه آورندهء قرآن فردى است درس ناخوانده و پرورش يافته در جامعه‌اى جاهلى و بىسواد كه نه با اين علوم و تدوين آن رابطه‌اى داشت ، و نه حتى از مباحث و كتاب‌هاى علمى بهره‌اى برده بود . مضافا به اينكه بعضى از علوم مذكور در دوران بعد از عهد نبوت و نزول وحى پديد آمدند . بنابراين ، شخص درس ناخوانده‌اى مانند محمد ( ص ) چه گونه مىتوانسته بدون ارتباط با پروردگار حكيم ، داناى جامع معارف باشد . خداوند متعال در تأييد اين اعجاز علمى مىفرمايد : « ما كُنْتَ تَتْلُوا مِنْ قَبْلِهِ مِنْ كِتابٍ وَ لا تَخُطُّهُ بِيَمِينِكَ إِذاً لَارْتابَ الْمُبْطِلُونَ . بَلْ هُوَ آياتٌ بَيِّناتٌ فِي صُدُورِ الَّذِينَ أُوتُوا الْعِلْمَ وَ ما يَجْحَدُ بِآياتِنا إِلَّا الظَّالِمُونَ . » « 2 » در اينجا بىمناسبت نيست به دو نمونه از اعجاز علمى قرآن اشاره كنيم . نمونه اول : خداوند مىفرمايد : « أَ لَمْ تَرَ أَنَّ اللَّهَ يُزْجِي سَحاباً ثُمَّ يُؤَلِّفُ بَيْنَهُ ثُمَّ يَجْعَلُهُ رُكاماً فَتَرَى الْوَدْقَ يَخْرُجُ مِنْ خِلالِهِ وَ يُنَزِّلُ مِنَ السَّماءِ مِنْ جِبالٍ فِيها مِنْ بَرَدٍ فَيُصِيبُ بِهِ مَنْ يَشاءُ وَ يَصْرِفُهُ عَنْ مَنْ يَشاءُ يَكادُ سَنا بَرْقِهِ يَذْهَبُ بِالْأَبْصارِ . » « 3 » آيا انطباق اين آيات قرآنى با

--> ( 1 ) . « مؤمن قدرتمند بهتر از مؤمن ضعيف است و در هر چيز خير است . پس به سوى آنچه بسود تو است بشتاب و از خداوند مدد جو و ناتوانى به خود راه مده . اگر ناكام شدى ، هرگز مگو اگر چنين مىكردم چنان مىشد . بلكه بگو تقدير خداوند چنين بود و او هرچه بخواهد محقق مىسازد ، زيرا » « اگر راه را بر وسوسه‌هاى شيطان مىگشايد . » صحيح مسلم ، كتاب القدر ، باب « فى الأمر بالقوة و ترك العجز و الاستعانة باللّه و تفويض المقادير لله » : 34 و سنن ابن ماجه ، مقدمه : 80 كتاب الزهد : 14 . ( 2 ) . « و تو پيش از آن ( قرآن ) هيچ نوشته‌اى نمىخواندى و نه آن را به دست خود مىنوشتى كه آنگاه ( نوشتن و خواندن مىدانستى ) كج‌روان و باطل‌گرايان به شك مىافتادند . بلكه آن آياتى است روشن و هويدا در سينهء كسانى كه بديشان دانش داده‌اند و آيات ما را جز ستمكاران انكار نمىكنند . » ( عنكبوت : 48 و 49 ) . ( 3 ) . « آيا نديده‌اى كه خداوند ابرها را به باد مىراند ؛ سپس ميان ( پاره‌هاى ) آن پيوند مىدهد ؛ آنگاه آن را توده